Konu: Türk futbolunun ilk şehidi, Galatasaraylı İdris

Galatasaray ilginç bir camia. Kendini pek övmez. Bekler ki değeri karşısındakiler tarafından anlaşılsın. Ama karşısındakiler kendilerine aşık camialar olduğu için de bir türlü gerçekleşmez bu anlaşılma ve kıymet verilme işi. Sadece bu mu?

Daha beteri. Kurtuluş Savaşı’nda bir tek düşman askerinin bile bulunmadığı Bor’da sivil bir mühendis olarak görev yaparken eşkıya tarafından öldürülen Fenerbahçeli Arif’e bir anda Kurtuluş Savaşı şehitliği unvanı verilir. Bu ve bunun gibi bin tane uydurma payeler.


Niçin? Çünkü herkesi kendileri gibi tarihi bilmez ve araştırmaz sanıyorlar da ondan. Bir de Galatasaray’ın alçakgönüllü duruşundan.

Öyleyse, alçakgönüllüğü bırakmadan Galatasaray’ın yeşil saha dışındaki başka kahramanlık dosyalarını aralamanın ve kamuoyuna açıklamanın vaktidir. Bu göreve, Türk futbolunun ilk şehidiyle başlayalım. (1)

Galatasaray Spor Kulübü 1905’te kuruldu. İstanbul Ligi’nde ilk şampiyonluğu 1908’de kazandı. İlk şehidini ise bundan üç sene sonra verdi. İdris’ti adı. Bir mezarı yok İdris’in. Şehit düştüğü topraklar ise şimdi çok uzaklarda. O zamanlar bir can verecek kadar yakın, ama şimdi nerede olduğu bile bilinemeyecek kadar uzak diyarlarda toprağa düştü İdris, Trablusgarb’da. Yani bugünkü Libya’da.

İdris’in öyküsü 1891 yılında o zamanki adı Manastır olan ve şimdilerde Makedonya Cumhuriyeti sınırları içinde bulunan Bitola’da başladı. Aslen Arnavut kökenli olan İdris’in babası Sadık Bey’di. Oğlunu 1905’te Mekteb-i Sultani’ye, yani Galatasaray Lisesi’ne verdi. Okul numarası 848’di İdris’in. Sporcuydu, mertti, futbolcuydu. Henüz daha öğrenciyken 1908 yılında 31 numaralı üye olarak Galatasaray Spor Kulübü’ne kaydoldu. (2) İki sene sonra da Galatasaray’ın birinci takımına yükseldi. Galatasaray’ın 7 kişiyle Fenerbahçe’yi 7-0 yendiği İstanbul Ligi maçında sahadaydı İdris. 12 Şubat 1911’de Union Club sahasında oynanan bu tarihi maçta bir de gol attı.

İdris’i daha sonra Başkanlığını Ali Sami Bey’in, takım kaptanlığını ise Emin Bülend’in üstlendiği yurt dışına ilk kez çıkan Galatasaray kafilesinde görüyoruz. Önce Macaristan’a gidip Koloscvar takımıyla peşpeşe iki maç yaptı İdris’li Galatasaray. Ardından da Peşte’de bir maç daha Macar karmasıyla. Sırada daha sonra Romanya vardı. Bükreş’e geçti Galatasaray kafilesi ve burada Anglo-Amerikan karmasıyla maç yaptı. 28 Eylül 1911’de yapılan ve Galatasaray’ın 11-1 üstünlüğüyle biten bu maç, bir Türk takımının yurtdışındaki ilk galibiyetiydi aynı zamanda.

Kafile 5 Ekim’de İstanbul’a döndüğünde okullar açılmıştı. İdris yeniden mektebe başladı ama bu okul günleri, pek uzun sürmedi. Çünkü Trablusgarb’a göz diken İtalya Osmanlı’ya savaş ilan etmişti. Sultanili genç İdris bir anda savaşın içinde buldu kendini. Bir dostunu yalnız bırakmamak için. İtalyanlar’a söyleyemek istediği bir sözü olduğu için. Emanet bir hayatı bir kahraman gibi tamamlamak için.

Türk futbolunun ilk şehidi İdris. Oturanlar içinde sağdan dördüncü. Solunda 1917’de Bağdat’ta şehit düşen Celal İbrahim. En solda ayaktaki futbolcu da Neşet. O da 1917’de şehit düştü.

.

Gönüllü Galatasaraylılar


Mektepteki en iyi arkadaşı Mehmet Necib Trablusgarbli’ydi ve orada mahsur kalan ailesini kurtarmak için gönüllü olarak cepheye gitme kararı almıştı. İdris durur mu, arkadaşını yalnız bırakmamak için o da gönüllü oldu. Onlara Galatasaray futbol takımı oyuncularından ve İdris’in sınıf arkadaşı Manyaslı Hasan Neşet de katıldı. İki Galatasaraylı’nın (Yusuf ve Mehmet) daha gönüllü olmasıyla beş kişi oldular. Neşet’in paşa olan babasının yardımıyla kısaca gönüllülerin arasına kabul edildiler. Muayeneden geçtiler, silah kuşanıp Mısır üzerinden kervanlarla Trablusgarb’e gitmek üzere yola çıktılar.

Deniz ablukası yüzünden Trablusgarb’e asker sevkedemeyen Osmanlı, İtalyanlar’a karşı gerilla savaşı yürütmeye karar vermişti. Bu savaşa ise üç asker komuta edecekti: Albay Neşet Bey, Kurmay Binbaşı Enver Bey (sonra Enver Paşa) ve Kurmay Binbaşı Mustafa Kemal. Mısır üzerinden gizlice Trablusgarb’e ulaşan bu bir avuç asker ve gönüllü Bedevi Araplar’ı örgütleyerek İtalyanlar’a karşı tarihe geçecek bir direniş başlattılar.

Galatasaraylı İdris ve arkadaşlarının hangi askerin komutası altında gerilla savaşı yaptığı bilinmiyor. Bilinen, Fransızca’ya hâkim bu gençlerin, bu dile benzeyen İtalyanca’yı da biraz anlamaları nedeniyle İtalyanlar’a en yakın olan bölgelerde savaştıkları. Ve İdris’i şehit verdikleri.

Görev bir cephanenin havaya uçurulması


İdris, bugünkü Trablusgarb’e varmasının haftasında komutası altındaki bir takımla bir gece baskınıyla görevlendirildi. İdris’e verilen görev, Derne’deki (Derna) İtalyan karargâhına yakın bir cephanenin havaya uçurulmasıydı. İdris’in o güne kadar sadece kalem tutmuş ellerinin büyük bir dikkatle dinamit yerleştirmesi gerekiyordu artık. Futbol topu peşi koşan ayaklarının da yıldırım gibi hareket etmesi.

İdris İtalyan cephaneliğine dinamiti yerleştirdi, fitilini ateşledi, koşmaya başladı. İşte o an duydular İdris’in takım arkadaşları o muazzam patlamayı. İdris geri dönmedi, dönemedi. Çünkü ölüm koşarken yakaladı onu ve havaya savurdu. O geri dönüşsüz yere, en yükseğe.

İdris’in Manastır’da başlayan öyküsü henüz 20 yaşındayken, orada, Derne’de sona erdi. Gereği yok elbette, İdris’in yer aldığı askeri birliğin görevini yapmış olmanın ve birkaç İtalyan askerini esir almanın mutluluğunu yaşayamadığından bahsetmenin. Sonrasında da kendilerine verilen her görevi büyük bir başarıyla yerine getirdiklerinden.

Sonra. Sonrası hüzünlü bir filmin sonu gibidir.

848 İdris… Türk futbol tarihinin ilk şehidi oldu. Ali Sami Bey, kulüp defterine şehadet tarihi olarak Ekim 1911 ibaresini düştü. Mezarı yok.
434 Neşet… İdris’in hazin sonunu Trablusgarb’den döndükten sonra Galatasaray camiasına o aktardı. Daha sonra Balkan Savaşı’na katıldı. O da Celal İbrahim gibi 1917′de şehit düştü. Galatasaray futbol takımının beşinci şehididir.
1 Mehmed Necib… Ailesini kurtarıp İstanbul’a döndü. 1913 yılında Galatasaray Sultanisi’nden mezun oldu.

111 Yusuf… Trablusgarb’den döndükten sonra Balkan Savaşı’na katıldı.

95 Mehmet… O da Yusuf gibi Trablusgarb’den sonra Balkan Savaşı’nda çarpışmalara katıldı.

(1) Bu yazıyı ilk önce AliSamiYen.net - AliSamiYen.net'ten adresinde yazmıştım. Okuduğunuz bu yazı biraz değiştirilmiş halidir.

(2) Galatasaray Lisesi 1933 mezunu olan gazeteci yazar Ziyad Ebüzziya Ali Sami Bey’in İdris’i 31 numarayla Eylül-Ekim 1908’de Sicil Defteri’ne kaydettiğini aktarıyor.

Bu önemli Bilgilendirme icin cok Tesekkürler...

Bu seref in Bize GS miza ait olmasi da tesadüf olamaz...

Cünkü GS Türkiyedir...!!!

Türkiyedir Galatasaray

Suhunuz sad olsun .....

Eziklerin ancak AJAN baskani yalaka yoneticileri olur eskiden beri hep karaktersiz kisiler desteklemis ezikleri suan da oyle



Galatasaray Turkiyedir.

1- Ahmet Muhtar Bey, mektep numarası 783; Sultaniyi bitirdikten sonra (1895 mezunu) asker oldu, İstanbul’da 31 Mart 1908 ihtialinde şehit edildi. Taksim, talimhanede şehid olduğu yerdeki sokağa adı verilmiştir.

2- İdris Bey, talebe iken 1911’de gönüllü olarak katıldığı Trablus Garb harbinde şehit oldu.

3- Fuad Bey, talebe iken 1912’de gönüllü olarak katıldığı Balkan Harbinde şehit oldu.

4- Arif İsmail Bey, Trakya’da zengin bir çiftçinin oğlu idi, Balkan Harbinde talebe iken Bulgarlara karşı gönüllü dövüşürken şehit oldu.

5- Ahmet Refik Bey, mektep numarası 119, mektebin 1911 yılı mezunlarından; Hammer mütercimi Mehmet Ata Beyin büyük oğlu, Dr. Galib Ataç ile yazar Nurullah Ataç’ın ağabeyleri, ihtiyat zabiti olarak katıldığı Çanakkale Muharebelerinde 1914’de şehit oldu.

6- Cahid Bey, mektep numarası 206, mektebin 1913 mezunlarından, ihtiyat zabiti olarak katıldığı Birinci Cihan Harbinde şehit oldu.

7- Cemil Bey, mektep numarası 64, mektebin 1913 mezunlarından, ihtiyat zabiti olarak katıldığı Birinci Cihan Harbinde şehit oldu.

8- Halid Fuat Bey, mektep numarası 134; müşir Deli Fuat Paşanın oğlu, 1911’de gönüllü olarak Balkan Harbine katıldı, sonra orduda kaldı ve Çanakkale’de şehit oldu.Paşanın harpte şehit olan dördüncü oğludur.

9- Muzaffer Bey, mektebi son sınıftan terk ederek gönüllü olarak katıldığı Birinci Cihan Harbinde şehit oldu.

10- Vecdi Bey, mektebi son sınıfta terk ederek önce gönüllü olarak Balkan Harbine katıldı, sonra orduda kaldı, Çanakkale’de şehit oldu.

11- Hasnun Galib Bey, valiliklerde bulunmuş Galib Paşanın oğlu. Galatasaray Kulübünün en iyi futbolcularındandı, gönüllü olarak katıldığı Birinci Cihan Harbinde şehit oldu (1915). Kulüp binasının bulunduğu sokak onun adını taşımaktadır.

12- Mehmet Ali Bey, Kadıköylü Enver Paşanın oğlu, talebe iken gönüllü olarak önce Balkan Harbine, sonra Birinci Cihan Harbine katıldı ve 1915’de şehit oldu.

13- Aziz Ulvi Bey, şair Ali Ulvi Beyin oğlu, 1915’de mektebi son sınıftan terk ederek gönüllü olarak katıldığı 1. Cihan Harbinde şehit oldu.

14- Agop Elmasyan, askeri doktor olarak katıldığı Çanakkale Muharebelerinde 1915’de bombardıman altında yaralıları tedavi ederken vatanı yolunda öldü.

15- İbrahim Orhan Bey, mektep numarası 794, mektebin 1912 yılı mezunlarından; Dr. Sadık Beyin oğlu, Sadullah Paşanın torunlarından, gönüllü olarak hava subayı oldu, Çanakkale Muharebelerinde iki defa yaralandı. 1916’da uçağı ile Semadirek adası açıklarında denize düşerek şehit oldu, harpte düşen ilk havacımızdır.

16- Said Fuad Bey, son sınıfta iken gönüllü olarak katıldığı Birinci Cihan Harbinde şehit oldu; mektebin ilk Keşşaflarından (izcilerinden) idi, Keşşaf Said diye anılırdı.

17- Neş’et Bey, mektep numarası 434, Bandırmalı Tevfik Paşanın oğludur, mektebin son sınıfında iken gönüllü olarak önce Balkan Harbine katılmış, 1. Cihan Harbinde şehit olmuştur.

18- Mehmet Refik Bey, talebe iken gönüllü olarak katıldığı Birinci Cihan Harbinde 1914’de Kafkas Cephesinde şehit oldu.

19- Cevad Bey, mektep numarası 317, mektebin 1912 yılı mezunlarından, ihtiyat zabiti olarak katıldığı Birinci Cihan Harbinde 1916’da Kafkas Cephesinde şehit oldu.

20- Halet Bey, talebe iken Balkan Harbine gönüllü olarak katıldı, sonra orduda kalarak Birinci Cihan Harbinde Sina Cephesine gitti, "Fedai Hecinsüvar Birliği" kumandanı iken mektepten sınıf arkadaşı Memduh Beyle birlikte şehit oldu (1916).

21- Memduh Bey, mektep numarası 669, Halet Beyin sınıf arkadaşı, 1912’de yalnız Türkçe’den ehliyatname almış, bir ara mektepte muid (mubassır) olarak çalışmıştı, mektepte "Alişpaşazade" diye anılırdı, Birinci Cihan Harbinde ihtiyat zabiti olarak Sina cephesinde arkadaşı Halet Beyle birlikte şehit oldu.

22- Hasib Bey, mektep numarası 13, mektebin 1913 senesi mezunlarından, Almanya’da ziraat tahsilinde iken tahsilini yarım bırakarak gönüllü katıldığı Birinci Cihan Harbinde Kafkas Cephesinde şehit oldu.

23- Celal İbrahim Bey, mektep numarası 6, mektebin 1914 yılı mezunlarından ve Galatasaray takımının ünlü futbolcularından, ihtiyat zabiti olarak katıldığı Birinci Cihan Harbinde 1917’de Irak cephesinde şehit oldu.

24- Ahmed Hamdi Bey, mektep numarası 117, gönüllü olarak katıldığı Birinci Cihan Harbinde 1917’de Gazze’de şehit oldu.

25- Mehmed Ali Bey, mektep numarası tesbit edilemedi, gönüllü olarak katıldığı Birinci Cihan Harbi’nde 1917’de Sina’da şehit oldu.

26- Sadi Bey, Mektebi Sultani’den Harbiye’ye geçti, muvazzaf subay oldu, 1921’de Sakarya Muharebesi’nde şehit oldu.

27- Fatin Bey, mektep numarası 1073, mektepten 1920’de mezun oldu, askeri tıbbiyeyi bitirdi. 1932’de askeri tabib olarak katıldığı şark isyanı tenkil harekatında asiler eline düşerek vahşiyane şehit edildi. Menemen’in Kubilay’ı gibi, hatırası kutlanacak, Ağrı’ya yahut Karaköse’ye abidesi dikilecek bir şehittir*.

arastırmanız cok güzel ve aydınlatıcı ancak hangi renklere gönül verirse versin vatanımız icin canını veren kahramanlarımızın gönlümüzdeki yeri göğsümüze sıgmayacak kadar büyük Allah iki cihan aziz eylesin bu canparelerimizi ...